Vì sao dữ liệu bán hàng số hoá giúp doanh nghiệp dễ vay vốn hơn?

Tóm tắt nhanh: Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) đang nghiên cứu cơ chế để sàn thương mại điện tử được cho vay đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh bán trên sàn, dựa vào dữ liệu bán hàng và dòng tiền thay vì tài sản thế chấp. Mô hình còn ở giai đoạn nghiên cứu, nhưng đã cho thấy cách bên cho vay muốn đánh giá doanh nghiệp nhỏ: nhìn vào dòng tiền kiểm chứng được. Doanh nghiệp có doanh thu khớp giữa hoá đơn điện tử, sao kê ngân hàng và sổ kế toán sẽ có hồ sơ dễ thẩm định hơn, dù vay ngân hàng hay vay qua kênh mới.

VIFC-HCMC muốn đưa vốn tới doanh nghiệp nhỏ và vừa thế nào

VIFC-HCMC muốn mở thêm kênh vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có hướng để sàn thương mại điện tử cho người bán vay dựa trên dòng tiền. Theo Dân trí ngày 10/11/2026, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, cho biết trung tâm không chỉ huy động vốn cho doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% số doanh nghiệp Việt Nam nhưng khó tiếp cận vốn, kể cả ở thị trường trong nước.

Hướng đang được nghiên cứu là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox): sàn thương mại điện tử được cho vay đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang bán hàng trên sàn đó. Ông Huân giải thích rằng ngân hàng thường yêu cầu tài sản bảo đảm và rất khó cho vay nếu chỉ dựa vào dòng tiền. Sàn thì nắm đủ dữ liệu về hoạt động bán hàng và khách hàng của người bán, nên đánh giá được khả năng trả nợ từ dòng tiền giao dịch. Theo thông tin ông nhận được từ một số sàn, ở những nước đã áp dụng mô hình này, tỷ lệ nợ xấu dưới 1%, thấp hơn nhiều so với hệ thống ngân hàng, dù các khoản vay hoàn toàn là tín chấp.

Mô hình chưa có lịch triển khai. Ông Huân cho biết cần có khung pháp lý và sandbox phù hợp, còn trung tâm vẫn đang làm việc để thuyết phục các sàn. Xây cơ chế này khá khó và mất nhiều thời gian. Bản thân VIFC-HCMC cũng mới ở bước đầu: trung tâm vừa kết nạp 10 thành viên đầu tiên và đang chờ cấp phép cho 9 ngân hàng dự kiến hiện diện.

Vì sao dữ liệu bán hàng số hoá giúp doanh nghiệp dễ vay vốn hơn

Khi doanh nghiệp không có tài sản thế chấp, bên cho vay chỉ còn dòng tiền để đánh giá khả năng trả nợ, mà dòng tiền thì phải kiểm chứng được mới đáng tin. Sàn thương mại điện tử kiểm chứng được ngay, vì đơn hàng, lượt trả hàng và tiền về tài khoản người bán đều nằm trong hệ thống của sàn. Ngân hàng không có dữ liệu đó, nên phải dựa vào hồ sơ doanh nghiệp tự nộp.

Với hồ sơ tự nộp, cán bộ tín dụng thường so doanh thu ở nhiều nơi: báo cáo tài chính, tờ khai thuế, hoá đơn đã xuất và sao kê tài khoản. Doanh thu trên báo cáo một đằng, tiền về tài khoản một nẻo thì hồ sơ dễ bị hỏi lại hoặc bị đánh giá thấp. Một cửa hàng bán tốt nhưng thu tiền mặt, ghi sổ tay và xuất hoá đơn không đủ thì trên giấy tờ lại trông nhỏ hơn thực tế.

Bảng dưới liệt kê các nguồn dữ liệu bên cho vay hay xem và lỗi thường làm hồ sơ yếu đi.

Nguồn dữ liệu	Bên cho vay đọc được gì	Lỗi hay gặp
Hoá đơn điện tử đầu ra	Doanh thu đã kê khai, khách lớn là ai, doanh nghiệp có phụ thuộc vào vài khách không	Xuất hoá đơn gộp, chậm hoặc ít hơn doanh thu thật
Sao kê tài khoản doanh nghiệp	Tiền thật sự về, đều hay thất thường theo tháng	Khách chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của chủ hoặc nhân viên
Sổ sách trên phần mềm kế toán	Lãi lỗ, chi phí, các khoản nợ vay hiện có	Sổ chỉ làm cuối năm để nộp thuế, trong năm không cập nhật
Công nợ phải thu	Khách trả đúng hạn không, bao nhiêu tiền đang bị kẹt	Theo dõi trong nhiều file Excel, không rõ khoản nào quá hạn
Đơn hàng trên sàn, website, cửa hàng	Doanh số theo tháng, tỷ lệ trả hàng, mức tăng trưởng	Mỗi kênh một file, cộng lại không khớp với sổ

Bên cho vay cần các nguồn này khớp nhau. Số hoá giúp ở chỗ dữ liệu được ghi ngay khi phát sinh, để lại dấu vết và xuất ra được trong vài phút khi bên cho vay hỏi. Muốn vậy, phần mềm phải được dùng hằng ngày chứ không chỉ cài cho có, điểm mà bài Số hoá và chuyển đổi số khác nhau thế nào phân tích kỹ hơn.

Dù vậy, dữ liệu sạch không bảo đảm khoản vay được duyệt. Bên cho vay còn xét lãi lỗ, nợ hiện có, ngành nghề và chính sách riêng của họ. Dữ liệu tốt giúp hồ sơ được thẩm định nhanh hơn và được đánh giá đúng với sức kinh doanh thật.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì từ bây giờ

Doanh nghiệp không cần chờ VIFC-HCMC có cơ chế mới, vì chính những dữ liệu này cũng làm hồ sơ vay ngân hàng hiện nay chắc hơn. Năm việc dưới đây làm được trong vài tháng:

1. Thu tiền về tài khoản doanh nghiệp. Dừng nhận chuyển khoản của khách vào tài khoản cá nhân. Doanh thu đi qua tài khoản công ty là bằng chứng dòng tiền dễ kiểm tra nhất.
2. Xuất hoá đơn điện tử đúng lúc, đúng số tiền. Hoá đơn khớp với tiền về thì doanh nghiệp đỡ phải giải trình chênh lệch khi đối chiếu doanh thu.
3. Ghi sổ trên phần mềm kế toán và khoá sổ hằng tháng. Không dồn đến cuối năm, để lúc nào cũng có báo cáo lãi lỗ và dòng tiền của tháng gần nhất. Bài AI trong kế toán có phần đối chiếu sao kê ngân hàng tự động, giúp việc này đỡ tốn công.
4. Theo dõi công nợ phải thu theo tuổi nợ. Biết khoản nào sắp đến hạn, khoản nào đã quá hạn 30, 60, 90 ngày. Bảng tuổi nợ cho thấy doanh thu ghi nhận có thu được tiền hay không.
5. Gom đơn hàng từ các kênh bán về một chỗ. Nếu đang bán trên sàn, website và tại cửa hàng, nên có một bảng doanh số chung khớp với sổ kế toán. Nếu mô hình sàn cho vay được thử nghiệm, lịch sử bán hàng trên sàn chính là thứ sàn dùng để đánh giá người bán.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp đã vay được qua sàn thương mại điện tử theo cơ chế của VIFC-HCMC chưa? Chưa. Theo Dân trí ngày 10/11/2026, đây mới là hướng đang nghiên cứu và còn cần khung pháp lý, sandbox riêng. Trung tâm vẫn đang thuyết phục các sàn tham gia và chưa công bố thời điểm triển khai.

Có dữ liệu bán hàng tốt thì có được vay tín chấp không? Không có gì bảo đảm điều đó. Dữ liệu tốt giúp bên cho vay đánh giá đúng khả năng trả nợ, còn quyết định cho vay, hạn mức và yêu cầu tài sản bảo đảm vẫn theo chính sách của từng bên cho vay.

Hộ kinh doanh có cần chuẩn bị giống doanh nghiệp không? Nên chuẩn bị, ở mức đơn giản hơn. Cơ chế đang nghiên cứu nhắm cả hộ kinh doanh bán trên sàn, nên thu tiền qua tài khoản, giữ lịch sử đơn hàng và ghi doanh thu đều đặn đều có ích.

---

HAT Solutions giúp doanh nghiệp nối dữ liệu bán hàng, hoá đơn, sao kê ngân hàng và công nợ với nhau, để số liệu khớp mỗi tháng thay vì chỉ dọn lại khi cần làm hồ sơ vay. Nếu doanh nghiệp muốn biết dữ liệu hiện có đã đủ rõ ràng để trình bên cho vay hay chưa, Liên hệ để được tư vấn. Cách dựng nền dữ liệu từ đầu có ở bài Doanh nghiệp data-driven: quản trị bằng dữ liệu bắt đầu từ đâu.